Reaktif Hipoglisemi Nedir?

Özellikle karbonhidrat içeren (şeker ve özellikle beyaz unlu mamuller) zengin bir yemek yedikten 2-3 saat sonra veya uzun süren bir açlığı takiben kan şekerinin düşmesi sonucu yaşanan aşırı terleme, çarpıntı, ellerde titreme, konsantrasyon kaybı, sinirlilik, bulantı, aşırı acıkma hissi oluşur. Bu yakınmalar karbonhidrat alımından hemen sonra düzeliyorsa, bu tablo “reaktif hipoglisemi” olarak adlandırılır.

 

REAKTİF HİPOGLİSEMİDE BESLENME TEDAVİSİ 

Öğün düzeni:
• Yemekler az ve sık yenmeli, yemek aralıkları üç saatten fazla olmamalıdır (Günde en az 3 ana öğün 3 ara öğün alınmalıdır). Öğün atlanılmadan düzenli besin tüketimi sağlanmalı, öğünlerde her besin grubundan yeterli olarak tüketim sağlanmalıdır.  

Karbonhidrat:

• Kan şekerinin hızla yükselmesine sebep olan rafine edilmiş, glisemik indeksi (bknz. Tablo1.) yüksek besinler yerine, posa içeren kompleks karbonhidratlı, düşük glisemik indeksli besinler tercih edilmelidir.  

Protein:
• Protein alımı (beyaz et, balık) biraz artırılmalıdır ve özellikle kahvaltıda yumurta, peynir, diğer öğünlerde et, tavuk ve balık gibi proteinler alınmalıdır. Ara öğünlerde peynir veya süte yer verilmelidir. Tüm bu besinlerin az yağlı veya yağsız olanları tercih edilmelidir. 

Posa (lif):

• Tam tahıl, bakliyat, sebze ve meyve yeterli miktarlarda alınmalıdır. Aynı zamanda Kepekli ekmek, bulgur, kepekli pirinç, kepekli makarna gibi posa içeriği yüksek karbonhidrat kaynakları tercih edilmelidir. Bu şekilde posa (lif) oranı arttırılabilir.

Diğer:

• Günde en az 6-8 bardak su içilmelidir.

 • Düzenli yapılacak egzersiz, kan şekerini dengeler fakat egzersize aç başlanması veya çok uzun süre yoğun egzersiz yapılması kan şekerinin düşmesine sebep olur. Bu yüzden kepekli sandviç, kepekli makarna, ayran, meyve, kepekli bisküvi gibi karbonhidrat içeren bir besin egzersiz öncesi alınmalıdır.  

Not: Kan krom ve magnezyum düzeylerinde eksiklik varsa, bunlar ilave olarak alınmalıdır.    

 GLİSEMİK İNDEKS

Gıdaların kan şekerini yükseltme hızına glisemik indeks denir. Eşit miktarda karbonhidrat içerseler de yiyeceklerin kan şekerini arttırıcı etkileri birbirinden farklıdır. Bunun nedeni yiyeceklerdeki karbonhidratların sindirim sisteminden farklı hızda geçmesi ve emilmesidir. Farklı gıdalar yemek sonrasında kanın glukoz içeriğinin artışı üzerine değişik etkilere sahiptirler.Gıdalar glisemik indeks değerlerine göre şeker yükseltici etkisi yüksek, orta ve düşük olarak sınıflandırılır. Glisemik indeksi düşük olan yiyecekler, kan şekerinin daha yavaş yükselmesine sebep olacağından daima tercih edilmelidir. Posalı yiyeceklerin glisemik indeksi düşüktür. Bunlar kuru fasülye, nohut, mercimek, bulgur, kepekli ekmek, elma, armut, makarna, portakal ve yoğurt gibi besinlerdir.

Aşağıdaki tabloda Glisemik indeks sınıflandırılması ve bazı besinlerin Glisemik indeksleri gösterilmiştir. 

•Glisemik indeksi düşük besinlerin tüketimine ağırlık verilmelidir. 

Glisemik indeks değerleri  ;       < 40         çok düşük,                                           40-55             düşük,                                            56-69              orta                                            > 70              yüksek glisemik indeksli besinler tanımı kullanılmaktadır.  

Tablo1. Bazı Besinlerin Glisemik İndeksleri

  Yenilmemesi Gereken Yiyecekler 

• Meyve suyu, şeker içeren içecekler, kahve, çay, sigara, kola gibi kan şekerini düşüren içeceklerden uzak durmalıdır.

 • Şeker ve şekerli besinler

• Rafine gıdalar (beyaz ekmek, patates püresi ve şeker gibi) gıdalar yenmemelidir.

• Kan şekerinin hızla yükselen ve ardından kan şekerinin hızla düşmesine sebep olacak basit karbonhidratların ( çay şekeri, bal, reçel, pekmez, pasta, tatlı, kurabiye v.b) tüketiminden kaçınılmalıdır.

• Alkol, kan şekerini önce yükselmesine daha sonra düşmesine sebep olduğundan tüketiminden kaçınılmalıdır.  

 

Menü Örneği
Sabah	Peynir (az yağlı, yağsız)Yumurta (haşlanmış veya yağsız pişmiş)Domates, salatalık (veya diğer çiğ sebzeler)Zeytin veya cevizEsmer ekmek
Ara	1 değişim taze veya kuru meyve,  1 bardak az yağlı veya yağsız süt (veya ayran, yoğurt vb)2-4 adet ceviz veya fındı
Öğle yemeği	Yağsız Et çeşitleri (dönüşümlü olarak balık, soya kıyması-eti, tavuk, hindi, kırmızı et)Büyük porsiyon yağsız salata (dönüşümlü olarak havuç, kırmızı lahana, domates, soya filizi vb) veya sebze yemeği (mevsime uygun her türlü sebze ile)Yoğurt  (az yağlı) – (veya ayran, cacık, kefir)Esmer ekmek (veya bulgur pilavı, kepekli makarna veya kurubaklagil yemekleri, soya fasulyesi)
Ara	1 değişim taze veya kuru meyve,  Esmer ekmekle ve az yağlı peynirle hazırlanmış tost veya kepekli bisküvi ve az yağlı peynir
Akşam	Mercimek çorbası (veya diğer çorbalar veya 1 dilim esmer ekmek)Zeytinyağlı sebze yemeği (mevsime uygun tüm sebze türleri)Yoğurt (az yağlı) (veya ayran, cacık)Büyük porsiyon yağsız salata (dönüşümlü olarak havuç, kırmızı lahana, domates, soya filizi vb)Esmer ekmek (veya bulgur veya kepekli makarna veya kurubaklagil yemekleri, soya fasulyesi)
Ara	1 bardak az yağlı veya yağsız süt (veya ayran, yoğurt,kefir vb)Taze ve kuru meyveler,  az yağlı süt (veya ayran, yoğurt vb)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  Not: Besinlerin tüketilen miktarları kişinin gereksinim duyduğu enerji değerine göre düzenlenmelidir. Bu menü genel kuralları yansıtabilmek için miktarlara dikkat çekmeden hazırlanmıştır.  Aşağıdaki tabloda bir  değişim meyveye karşılık gelen meyve miktarları gösterilmektedir.