Okul Öncesi Dönemde Beslenme
Okul öncesi dönem 3-6 yaş arası çocukları kapsar. Bu
dönem beslenme alışkanlıklarının temelinin sağlamlaştırıldığı en önemli
dönemdir.
Okul Öncesi Dönem Çocukların Enerji ve Besin Ögesi Gereksinimleri
Çocuklar, genetik yapıları, anne karnındaki ve bebeklik dönemindeki
beslenme durumları, geçirdikleri hastalıklar vb nedenlerle
birbirlerinden büyük farklılıklar gösterirler. Bu nedenle, hiçbir
çocuğun besin gereksinimi bir diğerine eşdeğer değildir. İri çocuklar
daha fazla, ince ve ufak yapılı çocuklar daha az tüketirken, aynı
yapıdaki ve aynı yaştaki iki çocuk da enerjiyi farklı kullanabilirler.
Anneler çocukların gelişim durumlarını iyi değerlendirmeli çocuğu
gereksiz yere yemesi için zorlamamalıdır. Bunun için de çocukluk
yaşlarında büyüme ve gelişme çok iyi izlenmeli, duraklama ya da gerileme
olup olmadığı değerlendirilmelidir. Bedensel büyüme, vücut hacminin ve
kütlesinin artması, bedensel gelişme ise hücre ve dokuların yapı ve
işlevlerindeki değişmelerdir. Büyümenin sağlıklı olup olmadığı, vücut
tartısı ve tartı artma hızı, boy uzunluğu ve boy uzama hızı, baş çevresi
ve baş çevresi artma hızı, göğüs çevresi ölçüsü ve vücut bölümlerinin
birbirine oranı ile, gelişme ise dişlerin çıkma değişme yaşı, kemiklerin
olgunlaşma derecesi, nöromotor gelişme, cinsel gelişme, zeka ölçüm
testleri ile değerlendirilir.
Çocukların boy ve ağırlıkları 3 ve 97 persentil (yüzdelik) değerler
arasında ise büyümeleri normal kabul edilir. Çocuk bulunduğu persentil
değerin altına inerse ya da duraklama gösterirse doktor kontrolüne
alınması gerekir. Ağırlık artışı üç yaştan sonra yılda ortalama 2,5
kilo, boy artışı ise 5-7 cmdir. Çocuklar genellikle dört yaşında doğum
boylarının iki katına ulaşırlar.
Enerji Gereksinimi: Vücudun
düzenli çalışması, sıcaklığının korunması, hareketlerin düzenlenmesi
ancak uygun miktarda alınan enerji ile sağlanır. Harcanan ile alınan
enerji arasında denge olması gerekir. Alınan harcanandan az ise gelişme
istenen düzeyde gerçekleşmez. Alınanın harcanandan çok fazla olması
durumunda da şişmanlık gelişir. Enerji gereksinimi, yaş, vücut bileşimi,
vücut cüssesi, çevre sıcaklığı, hastalık vb durumlarına göre değişir.
Üç-altı yaş çocukların günlük almaları gereken enerjinin belirlenmesi
için basit bir formülden yararlanılır.
Enerji Gereksinimi = Bir yaş için 1100 kalori+ Her yaş için 100 kalori.
Buna göre üç yaşında 1400, 4 yaşında 1500, 5 yaşında 1600, 6 yaşında
1700 kalorilik bir enerji almaları gerekir. Yukarıda belirtildiği gibi
bunlar ortalama değerlerdir, çocuğun bulunduğu persentil değerine göre
alacağı enerji azalır ya da çoğalır. Çocuğun aldığı enerjinin yeterli
olup olmadığı büyümenin izlenmesi ile anlaşılır. Enerjinin % 15’i
proteinden, % 55’i karbonhidratlardan, % 30’u yağlardan gelmelidir.
Enerji gereksinimi yeterince karşılanamayan çocuklarda zayıflık yanında halsizlik-güçsüzlük oluşabileceği unutulmamalıdır.
| Üç-Altı Yaş Çocukların Enerji ve Besin Ögeleri Gereksinimleri |
| Enerji (kkcal) |
1400-2300 |
A vitamini (I.U) |
2000 |
| Protein (gr) |
30-35 |
D vitamini (I.U) |
400 |
| Kalsiyum (mg) |
800 |
Thiamin (B1) (mg) |
0.7 - 0.9 |
| Fosfor (mg) |
800 |
Riboflavin (B2) (mg) |
0.9 - 1.0 |
| Demir (mg) |
10 |
Niasin (mg) |
11.2 |
| Çinko (mg) |
10 |
C vitamini (mg) |
50 |
| İyot (mg) |
90 |
Folik asit (mikrog) |
200 |
| Magnezyum (mg) |
200 |
Vitamin B12 (mikrog) |
2.5 |
| Üç-Altı Yaş Çocukların Günlük Besin Ögeleri Gereksinimi Karşılayacak Besin Miktarları |
| Besin Grupları |
Besinler |
3-6 yaş için ortalama gr/gün |
| 1.Grup Süt ve benzeri |
Süt, Yoğurt,
Peynir
|
600
300
|
| 2.Grup Et ve benzeri |
Et
yada Kuru baklagiller,
Yumurta
|
120
60
50 (bit adet)
|
| 3.Grup Sebzeler ve meyveler |
Yeşil ve sarı
Diğer
|
100
200
|
| 4.Grup Ekmek ve tahıllar |
Ekmek
Pirinç yada makarna
|
100
50
|
|