Karaciğer Yağlanması

Karaciğer yağlanması; karaciğer hücrelerinde normalden fazla, hatta bazen aşırı derecede yağ toplanması nedeniyle meydana gelen tıbbi bir durumdur. Toplumdaki her 4-5 kişiden birinde karaciğer yağlanması görülmektedir. Kadın ve erkekte aynı sıklıkta görülür. Normal sağlıklı bir insanda karaciğer hücrelerinde az miktarda yağ bulunabilir ve bu herhangi bir hastalığa neden olmaz. Ancak karaciğerde yağlanma aşırı miktarda olduğunda, birtakım yapısal ve fonksiyonel değişikliklere yol açar.

Karaciğerde aşırı yağ birikmesi sonucu 2 durum meydana gelir:

1) Karaciğerde yağlanmanın bir sonucu olarak karaciğerde iltihap/yangı meydana gelir ve tıp dilinde buna steatoheapatit adı verilir.

2) Karaciğerde sadece yağlanma olması ve herhangi bir iltihap/yangının olmaması Steatohepatit geliştiğinde bu zamanla karaciğer hücrelerinin harap olmasına (nekroz) yol açar ve fibroz denilen, aynı zamanda karaciğer sirozunun başlangıcı sayılan duruma neden olur. Nekroz ilerledikçe olay siroza doğru ilerler. Bu konuda yapılan çalışmalarda steatohepatiti olan hastaların @'ında karaciğerde fibroz, -15'inde ise karaciğer sirozu gelişebileceği saptanmıştır. Ayrıca steatohepatite bağlı gelişen karaciğer sirozu zemininde karaciğer kanserinin de gelişebildiği gösterilmiştir. Bu nedenle karaciğer yağlanması tanısı konan hastalar ayrıntılı bir şekilde değerlendirilmeli ve sıkı takip edilmelidir.

Karaciğer yağlanmasının nedenleri

Karaciğer yağlanmasının nedenleri temel olarak alkole bağlı (alkolik karaciğer yağlanması=alkolik steatohepatit) veya alkol dışı diğer nedenler (non-alkolik steatohepatit=NASH) olarak ikiye ayrılır. NASH, Amerika'da erişkinlerde en sık görülen karaciğer hastalığıdır. Muhtemelen bizim ülkemizde de benzer bir durum mevcuttur.

Alkol dışı karaciğer yağlanması nedenleri aşağıdaki gibi sıralanabilir:

1. Obezite (aşırı kilo)

2. Şeker hastalığı

3. Açlık veya hızlı kilo kaybı

4. Wilson hastalığı

5. Uzun süreli damar yolu ile (parenteral) beslenme

6. Aşırı A vitamini kullanma

7. Hipobetalipoproteinemi / abetalipoproteinemi

8. Bazı ilaçlar: Kortizon içeren ilaçlar, amiodaron, tamoksifen, diltiazem, tetrasiklin, talium, östrojenler

9. Bazı zehirler: karbontetraklorür (CCl4), fosfor, kurşun (Pb), kloroform (CHCl3), arsenik (As).

10. Gebelik

11. Bazı ameliyatlardan sonra (jejunoileal bypass, gastrik bypass)

Tedavinin esasları; yaşam tarzı değişikliği, egzersiz, diyetteki yağ miktarının azaltılmasıdır.

Hızlı kilo vermek de karaciğer yağlanmasına yol açar

Aşırı kilolu olan (obezite: Vücut kitle indeksinin 30 kg/m2 olduğu zaman obezite tanısı konulur. Vücut kitle indeksi (VKİ); vücut kilosu/metre cinsinden boyun karesi olarak hesaplanır. Ör; 70 kilo ağırlığında ve 1,70 m boyunda olan bir kişinin VKİ=70/1.70x1.70= 24,22 kg/m2 olarak hesaplanır) insanlar oranında kilo verdiğinde karaciğerdeki iltihaplanma/yangı ve büyüme geriler. Ancak kilo verme konusunda en önemli konulardan birisi de hızlı kilo vermekten kaçınılmasıdır. Haftada 1 kg verecek şekilde plan yapılmalıdır. Daha hızlı kilo vermek de kendi başına karaciğer yağlanması yapabilir. Bu nedenle şok diyetlerden, aşırı açlık öneren diyetlerden mutlaka uzak durulmalıdır.

Ayrıca hayvansal yağlardan, sakatat, yağlı et, tavuk derisi gibi gıdalardan kaçınılmalı, sebze, meyve, beyaz et ve lifli gıdalar tüketilmelidir.

Yürüyüş yapın

Egzersiz de kilo vermede, karaciğer yağlanmasında önemli bir mekanizma olan insülin direncini düşürmede ve ayrıca uzun vadeli olarak kalp ve damar hastalıklarından korunmada faydalı olduğu kesin olarak gösterilmiştir. Bu yararın ortaya çıkması için en az, günde 30-45 dk olmak üzere haftada 4 gün tempolu yürüyüş gereklidir.

SERBEST YİYECEKLER :

EKMEK VE TAHILLAR: HEPSİ SERBEST,
ET,TAVUK,BALIK: YAĞSIZ VE YAĞDA KIZARTILMAMIŞ OLMAK ŞARTIYLA,
SÜT,YOĞURT: BİR GÜNDE KAYMAĞI ALINMIŞ, YAĞSIZ 500 GR SÜTTEN FAZLASI ALINMAYACAK

YUMURTA: HAFTADA 1 ADETTEN FAZLA ALINMAYACAK,
PEYNİR: AZ YAĞLI 2 KİBRİT KUTUSUNDAN (60 GR) FAZLASI YASAK,
SEBZE: YEŞİL YAPRAKLI SEBZELER SERBEST,
MEYVA: HER ÇEŞİT MEYVA VE MEYVA SULARI SERBEST,
TATLILAR: AĞIR YAĞLI TATLILAR DIŞINDAKİ TATLILAR VE ŞEKER BOL ALINABİLİR
İÇECEKLER: A.ÇAY, A.KAHVE, IHLAMUR, LİMONATA SERBEST

TÜKETİLMEMESİ GEREKEN YİYECEKLER:
SAKATATLAR: KARACİĞER,BEYİN,DİL,DALAK,YÜREK,İŞKEMBE,PASTIRMA, SUCUK BENZERLERİ,
YAû�LI GIDALAR: KAYMAK,KREMA,ÇİKOLATA,PASTA,KEK,SOS,KURU YEMİŞ VS..
KATI YAĞLAR: TEREYAĞI,VİTA,SANA,KUYRUK YAĞI,VS..
ZEYTİN: HER TÜRLÜ ZEYTİN VE ZEYTİN YAĞLARI,
YAĞDA KIZARTMALAR: ET,SEBZE VE HAMUR KIZARTMALARI,
İÇECEKLER: ALKOLLÜ İÇECEKLER VE MEŞRUBATLAR,

KURU FASULYE, NOHUT, KARNIBAHAR, TURP, ŞALGAM, LAHANA, PIRASA SOĞAN SARIMSAK KAVUN KARPUZ GİBİ GAZ YAPICI YİYECEKLER RAHATSIZLIK YAPIYORSA YENMEYECEK,

ÖRNEK YEMEK LİSTESİ

SABAH : 1 SU BARDAĞI ŞEKERLİ SÜT
1-2 KİBRİT KUTUSU KAŞAR VEYE BEYAZ PEYNİR REÇEL,BAL VEYA MARMELAT

ÖGLE: AZ YAĞLI 1 PORSİYON ÇORBA
2-3 ADET IZGARA KÖFTE VEYA 3 KÖFTE KADAR HAŞLANMIŞ ET,
1 PORSİYON PİRİNÇ PİLAVI
1 PORSİYON AZ YAĞLI SEBZE YEMEĞİ YOĞURT MEYVA EKMEK

AKSAM: ÖĞLENİN AYNISI

NOT:
1) YEMEKLER AYÇİÇK YAĞI, MISIRÖZÜ, SOYA YAĞI VE PAMUK YAĞI İLE PİŞİRİLECEKTİR.
2) KUSMA,BULANTI VARSA GÜNLÜK MUSAADE EDİLEN YİYECEKLERİNİZİ AZAR AZAR YİYİNİZ.
3) GÜNLÜK YİYECEKLERİNİZİ MÜSAADE EDİLEN YİYECEKLER İÇİNDEN SEÇEREK İSTEDİĞİNİZ GİBİ DEĞİŞTİREBİLİRSİNİZ.